Trái lêkima (Pouteria campechiana) có nhiều công dụng tích cực đối với sức khỏe như carotenoid, chất chống oxy hóa,… Do đó, việc tồn trữ trái lêkima sau thu hoạch để duy trì được độ cứng, màu sắc, khối lượng của trái có ý nghĩa quan trọng đối với thị trường tiêu thụ trái tươi và cung cấp nguyên liệu phục vụ chế biến. Nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định ảnh hưởng của độ chín sau thu hoạch đến một số đặc tính vật lý của trái lêkima tồn trữ ở nhiệt độ phòng. Kết quả nghiên cứu cho thấy hao hụt khối lượng dao động từ 9,17-10,16%, độ cứng giảm từ 2.718,11 xuống 1.2332,93 (g lực) và màu sắc vỏ và thịt trái lêkima 56,09 và 36,48 (độ sáng L và độ màu b*) đều có sự biến thiên trong suốt quá trình tồn trữ. Trái lêkima tồn trữ ở ngày thứ 8-10 duy trì được một số đặc tính vật lý. Kết quả này là cơ sở cho các nhà chế biến lựa chọn thời gian thu hoạch và tồn trữ phù hợp để đảm bảo chất lượng của trái lêkima trước khi chế biến.

Trái lêkima (Pouteria campechiana) là loại cây ăn trái được trồng nhiều ở các nước Peru, Ecuador, Chile và Mexico và là một phần quan trọng của chế độ ăn uống trước đây của người Tây Ban Nha (Yahia và Guttierrez-Orozco, 2011; Duarte et al., 2015). Ở Việt Nam, mùa thu hoạch trái lêkima bắt đầu từ tháng 7 đến tháng 11 (Đỗ Tất Lợi, 2012). Thịt trái có màu vàng cam, hương thơm đặc trưng và vị ngọt tự nhiên. Trái lêkima thường được ăn tươi hoặc sử dụng dưới dạng bột đông lạnh hay trong các sản phẩm kem, kẹo, mút (Apostolidis et al., 2009; Yahia và Guttierrez-Orozco, 2011). Thành phần cấu tạo của trái lêkima gồm vỏ (7-17%), thịt trái (64-82%), lớp màng (2-3%), hạt (8-15%) (Riky và Alcedo, 2006; Yahia và Guttierrez-Orozco, 2011). Thịt trái có chứa nhiều thành phần dinh dưỡng, đặc biệt là những thành phần chống oxy hóa cần thiết cho hoạt động của cơ thể nên trái lêkima giúp tăng tỷ lệ hồng cầu trong máu, kích thích hoạt động của hệ thần kinh, chống trầm cảm, giảm cholesterol và triglyceride trong máu, ngăn ngừa các bệnh tim mạch và béo phì, hạn chế các cơn nhồi máu cơ tim, tăng hiệu quả của hệ miễn nhiễm và tăng cường năng lượng rất tốt (Apostolidis et al., 2009; Đỗ Tất Lợi, 2012). Tuy nhiên, trái lêkima chỉ mới được sử dụng nhiều cho nhu cầu ăn tươi, chưa đa dạng hóa được các loại sản phẩm, thị trường chưa ổn định, chưa được nghiên cứu kỹ và chưa khuyến cáo phát triển tại các tỉnh vùng Nam bộ. Chính vì lí do trên, việc khảo sát sự biến đổi một số đặc tính vật lý của trái lêkima sau thu hoạch trong quá trình tổn trữ được thực hiện nhằm mục đích giúp hỗ trợ quá trình thu hoạch ở từng thời điểm khác nhau với những mục đích khác nhau, giúp nhà vườn thu hoạch trái lêkima đúng chất lượng, nhà sản xuất có thể lựa chọn nguồn nguyên liệu phù hợp cho quá trình chế biến. Bên cạnh đó tạo tiền đề cho các nghiên cứu tiếp theo về trái lêkima, thúc đẩy phát triển kinh tế của địa phương đang có diện tích trồng lêkima, đặc biệt ở một số tỉnh, thành khu vực đồng bằng sông Cửu Long.

Bảng màu trái Lekima sau thu hoạch

Nghiên cứu về sự biến đổi một số đặc tính vật lý của trái lêkima sau thu hoạch là cơ sở để giải thích quá trình trao đổi chất và qua đó có biện pháp ổn định một số thành phần mong muốn trong quá trình tồn trữ. Kết quả nghiên cứu cho thấy hao hụt khối lượng dao động từ 9,17-10,16%, độ cứng giảm từ 2.718,11 xuống 1.2332,93 (g lực) và màu sắc vỏ và thịt trái lêkima 56,09 và 36,48 (độ sáng L* và độ màu b*) đều có sự biến thiên trong suốt quá trình tồn trữ. Trái lêkima tồn trữ ở ngày thứ 8-10 duy trì được một số đặc tính vật lý, kết quả này là cơ sở cho các nhà chế biến lựa chọn thời gian thu hoạch và tồn trữ phù hợp để đảm bảo chất lượng của trái lêkima trước khi chế biến.